De natuurlijke omgeving

Landschap rond Crystal Sound (zuidpoolcirkel)
Landschap rond Crystal Sound (zuidpoolcirkel)

Ligging

Antarctica ligt circa 1000 km ten zuiden van Zuid-Amerika, circa 4000 km ten zuiden van Afrika en circa 2500 km ten zuiden van Australië en Nieuw-Zeeland. Het is daarmee het zuidelijkste continent op aarde. Op dit continent is tevens de geografische zuidpool (90° ZB) te vinden.

Antarctica heeft een gemiddelde grootte van 14,2 miljoen km2. De uitdrukking ‘gemiddelde grootte’ klinkt vreemd, maar als u bedenkt dat in de winter het pakijs rondom Antarctica zoveel groeit dat daardoor de totale oppervlakte toeneemt tot grofweg 20 miljoen km², dan begrijpt u dat we hier te maken hebben met een variërend oppervlak. Het continent zonder ijs meet, voor zover men heeft kunnen vaststellen, circa 7 miljoen km2.

Dwars over het continent loopt een immense bergketen van meer dan 3000 km lang, de Transantarctic Mountains. De bergketen verdeelt het continent in Oost- en West-Antarctica. Oost-Antarctica is het grootste deel van het continent. West-Antarctica is slechts een klein deel, dat zich ook nog in noordwestelijke richting sterk vernauwt en zo het Antarctisch Schiereiland vormt.

In het verlengde van het Antarctisch Schierland ligt een aantal Antarctische eilandengroepen. Hiertoe behoren de South Shetlandeilanden (Livingston, Halfmoon, Deception en King George), de South Sandwicheilanden (o.a. Zavadovski, Saunders en Montagu), de South Orkney-eilanden (Coronation, Signy, Powell, Laurie en Saddle). Aan de rand van de Rosszee liggen onder andere de Balleny-eilanden en Scott.

In een grote kring om het continent liggen diverse subantarctische eilanden die vrijwel alle van vulkanische oorsprong zijn. Hiertoe behoren: de Falklandeilanden, South Georgia, Tristan da Cunha, Nightingale, Gough, Bouvet, Prince Edward, Marion, Kerguelen, Crozet, Amsterdam, Saint Paul, Heard, McDonald, Macquarie, Campbell, Chatham, Snares, Auckland en de Antipodeneilanden.

Verschillende polen

Op het continent Antarctica liggen drie polen:

• De geografische zuidpool.

Dit punt (90° ZB) geeft de plaats aan waarop alle meridianen (lengtelijnen) tezamen komen. Het ligt vrij dicht achter de Transantarctic Mountains op West-Antarctica.

• De ontoegankelijkheidspool.

Deze pool geeft de plaats aan die aan alle zijden het verst van de kustlijn af ligt en daardoor het moeilijkst te bereiken is. Het punt ligt midden op de grote poolijskap op Oost-Antarctica.

• De geomagnetische zuidpool.

De geomagnetische zuidpool is het theoretisch zuidelijkste punt in het aardmagnetisch veld. Het is geen vast punt, maar verschuift afhankelijk van de positie van de magnetische zuidpool. Op dit moment ligt het ten zuidoosten van de basis Vostok op de poolijskap.

De magnetische zuidpool, het punt waar volgens een kompas de zuidpool zich bevindt, ligt op dit moment buiten het continent in de Dumont d’Urvillezee ten zuiden van Australië. Het is geen vast punt. De ligging wijzigt door de fluctuaties in het aardmagnetisch veld.

Onderwerpen

  • Geologie

    Koperaders bij Paradise Bay
    Voor het ontstaan van het continent Antarctica moeten we heel ver terug in de geschiedenis van de aarde, 3800 miljoen jaar geleden om ‘precies’ te zijn. Een...
  • Klimaat

    Adéliepinguïns zijn gekleed op de kou
    Op Antarctica heerst een poolklimaat. Dit wil zeggen dat in de zomer de temperatuur nauwelijks boven het vriespunt komt en het er over het algemeen winderig en...
  • Landschap

        Uitzicht vanaf Petermann op de zuidzijde van het Lemairekanaal
    Het merendeel van de oppervlakte van Antarctica is bedekt met sneeuw en ijs, veelal in de vorm van ijskappen en gletsjers. Op sommige plaatsen is deze laag bijna...
  • Fauna, vissen, onderwaterleven en ander leven

    Het onderwaterlandschap vol kelp en zeesterren ©Peter Lankhuijsen
    In de koude wateren rond Antarctica leven 120 vissoorten die ieder een specifieke manier gevonden hebben om de koude te overleven. De meeste vissen hebben een...
  • Flora

    Kelpwier in een getijde-zone
    Planten op AntarcticaHet zal niemand verbazen dat geen ander continent ter wereld zo’n korte plantenlijst heeft als Antarctica. De extreme omstandigheden (zeer...
  • IJs

    Iedere ijsberg is uniek, geen vorm of kleur is hetzelfde
    IJs is fascinerend. Het kleurenpalet in tinten blauw en wit is oneindig. IJs is dan ook een van de grootste trekpleisters op Antarctica. IJs komt hier in vele...

Reactie toevoegen