Het land van de honderd kastelen

De Rocca van het bergplaatsje Dozza
De Rocca van het bergplaatsje Dozza

Na de val van het Romeinse Rijk en de constante invallen van de ‘barbaren’ uit het noorden vluchtten veel inwoners uit de laaggelegen streken naar de heuvels en bergen. Daar werden toen door de edelen vanaf de 10e eeuw kastelen gebouwd ter bescherming. Om die kastelen vormden zich later dorpen en stadjes. In ruil voor de verdediging hieven de kasteelheren belasting (ook in natura) en spraken recht. Veel van deze burchten zijn nog te zien en te bezoeken.

Kastelen in de provincie Piacenza

Castello di Agazzano ligt 33 km ten zuidwesten van Piacenza, in het centrum van Agazzano. Het is een 11e-eeuwse burcht, maar het paleis is 18e eeuws. Het was ooit van de Scotti, nu in het bezit van prinses Gonzaga. Tussen beide gebouwen ligt een Franse tuin met beelden en fonteinen.

Castello di Rivalta ligt 15 km zuidwestelijk van Piacenza aan de Trebbia. Dit kasteel, sinds de 14e eeuw in bezit van de Landi, heeft een ronde toren in Lombardische stijl uit de 18e eeuw. De prachtige 15e-eeuwse binnenplaats met een statietrap naar de verdieping is nu als museum ingericht. Ook is er een ouderwetse keuken.

Castello di Rezzanello, 26 km ten zuidwesten van Piacenza, ligt bij Gazzola. In 1001 stichtte bisschop Siegfried het kasteel voor de monniken van San Savino. In 1580 kochten de Scotti het van het Vaticaan. In 1807 werd het kasteel in neogotische stijl verbouwd en werd een fraai park aangelegd.

Rocca d’Olgisio, 33 km ten zuidwesten van Piacenza, is een van de oudste en schilderachtigste kastelen van de provincie. Het 11e-eeuwse kasteel kwam in de 14e eeuw in handen van de familie Dal Verne, die het tot in de 19e eeuw bewoonde.

Castello di Paderna ligt 14 km ten oosten van Piacenza. Dit kasteel is een combinatie van een versterkt landhuis en een boerderij, oorspronkelijk van voor 1000; de huidige vorm is uit de 15e eeuw. Om de binnenplaats staan de boerderijgebouwen. Tegenover de ingang in de vierkante toren zijn de woonvertrekken met aparte binnenplaatsen. Het oudste gebouw is een middeleeuwse kapel in de vorm van een Grieks kruis, gebouwd met steen uit Romeinse ruïnes, in Byzantijnse trant.

Castello di Gropparello ligt 28 km ten zuiden van Piacenza. Het kasteel ligt op een steile richel boven het Vezzenodal. De eerste vermelding is van 789. Graaf Pallavicino nam het in bezit in de 13e eeuw; van 1300 tot begin 19e eeuw was het bezit van de Anguissola’s. Omstreeks 1900 werd het verbouwd tot woonverblijf. Nu is het van de familie Gibelli en is het een populaire bestemming voor families in de weekends. In het park staan sprookjesfiguren; kinderen kunnen in oude kostuums spelen of zelfs in de kasteelkelder tekenen en zelf wijn maken. Het kasteel heeft sinds kort ook logeeraccommodatie.

Kastelen in de provincie Parma

Het Palazzo Ducale in Colorno, 15 km ten noorden van Parma, was de luxueuze residentie van Marie Louise van Oostenrijk. Van oorsprong was het een burcht, maar het werd in de 18e eeuw verbouwd tot woonvilla door de Sanseverino en de Farnese. Een spectaculaire dubbele trap leidt naar de woonvertrekken op de ‘piano nobile’.

Rocca dei Rossi ligt 18 km ten noordwesten van Parma, bij San Secondo Parmense. In de 14e eeuw bouwde Beltrando dei Rossi zijn versterkte villa, die in de 16e eeuw verbouwd werd. In de erezaal bevindt zich een fraaie haard in renaissancestijl en een frescocyclus over de Rossi. Op het plafond ziet men Pier Maria Rossi geknield voor koning François I van Frankrijk.

Rocca Melilupi di Soragna, 27 km noordwestelijk van Parma, ligt in het stadje Soragna. Het kasteel uit de 12e eeuw was sedert 1530 in bezit van de familie Meli Lupi. De binnenplaats heeft beelden en een portico met fresco’s. In de hal en de zalen zijn fresco’s en stucco, meubels en wapens uit de 16e eeuw. Er is een Engelse binnentuin uit de 19e eeuw met rijke ornamentiek.

Castello di Montechiarugolo ligt17 km ten zuiden van Parma, voorbij Monticelli Terme. Dit kasteel werd gesticht in de 13e eeuw, op een richel boven het Enzadal, op de fundering van een 11e-eeuwse burcht van de Visconti uit Milaan. Aan de rivierzijde bevindt zich een loggia met fresco’s. Het plaatsje eromheen heeft een 15e-eeuws aanzicht.

Castello di Torrechiara bevindt zich 18 km zuidwestelijk van Parma. Dit elegante kasteel werd midden 15e eeuw gebouwd door Pier Maria Rossi op een heuvel boven het dal van de Parma-rivier. Het mooiste is de gouden zaal met een frescocyclus van Gerolamo Bembo over de liefde tussen P.M. Rossi en Bianca Pellegrini. Op dit fresco worden de meer dan 40 kastelen die Rossi bezat afgebeeld. De naam ‘gouden zaal’ komt van het bladgoud, dat eens de terracotta wandtegels bedekte.

Castello di Bardi ligt 62 km ten zuidwesten van Parma. Dit kasteel is in 1256 gebouwd door de Landi. In de 16e eeuw, toen keizer Karel V in Bologna gekroond werd, kregen de Landi de titel markies. Het imposante gebouw werd begin 17e eeuw verbouwd tot woonpaleis van de Farnese.

Castello di Campiano, 75 km zuidwestelijk van Parma, is gelegen op een rotsplateau, dat de straatweg van Parma naar La Spezia domineert. De eerste bouw is uit de tijd van Karel de Grote (ca. 800); omstreeks 1000 behoorde het aan de Malaspina. Van de 13e tot de 17e eeuw was het bezit van de Landi uit Piacenza.

Kastelen in de provincie Modena

Castello delle Rocche, in Finale Emilia, ligt 40 km ten noordoosten van Modena. Het kasteel is gelegen op de grens van de provincies Modena, Bologna en Ferrara en was van 1288 af in bezit van de Este. In 1861 werd het een gevangenis.

Castello di Spezzano ligt 25 km ten zuidwesten van Modena. In de 14e eeuw was het bezit van de Este, sinds 1405 van de Pio uit Carpi, die het lieten verfraaien. In de ‘Sala dei Catasti’ toont een vijftigtal schilderijen de villa’s en kastelen van de Pio.

Palazzo ducale in Pavullo en Castello di Montecuccolo bij Pavullo, 45 km ten zuiden van Modena. De heren van Montecuccolo kregen in 1212 van de keizer dit gebied aan de noordelijke hellingen van de Apennijnen in leen, waar 17 kastelen en 6 villa’s stonden. Alleen het kasteel Montecuccolo op de route van de Povlakte naar Toscane is daarvan bewaard gebleven. Het werd de zomerresidentie van de graven d’Este van Modena.

Kastelen in de provincie Bologna

Rocca Bentivoglio ligt 24 km ten westen van Bologna bij Bazzano. Na de bisschop van Modena en Mathilde van Canossa werd de stad Bologna eigenaar van het kasteel. In de 15e eeuw werd Giovanni Bentivoglio II, heer van Bologna, bezitter.

Villa Boncompagni alla Cicogna, te San Lazzaro di Savena, ligt 8 km oostelijk van Bologna aan de Via Emilia. Dit was de prachtige landelijke residentie van paus Gregorius XIII. Het gebouw is een voorbeeld van sierlijke maniëristische stijl uit de 16e eeuw. In de 18e eeuw werd het interieur verfraaid door de toenmalige eigenaars, de Pepoli.

Kastelen in de provincie Forlì

Rocca di Forlimpopoli, te Forlimpopoli, ligt 8 km van Forlì, halverwege Cesena, aan de Via Emilia. In 1360 veroverde kardinaal Albornoz de Romagna voor paus Innocentius VI en liet daarbij heel Forlimpopoli verwoesten. Op dezelfde plek liet hij een machtige burcht bouwen. Twintig jaar later kregen de Ordelaffi pauselijke toestemming de stad weer op te bouwen.

Rocca di Bertinoro bevindt zich 13 km ten zuidoosten van Forlì, bij Cesena. Al omstreeks 1000 was hier een kasteel. Het stadje op de heuveltop ligt er nog bij als in de middeleeuwen, omringd door muren. Midden 14e eeuw verplaatste kardinaal Albornoz de residentie van de bisschop naar hier. In 1503 werd het kasteel bezit van de kerkelijke staat. De militaire functie verdween en het uiterlijk veranderde sterk.

Kastelen in de provincie Rimini

Rocca Malatestiana, te Sant’Arcangelo di Romagna, bevindt zich 10 km ten zuidwesten van Rimini. Het kasteel dateert uit de vroege middeleeuwen en werd in 1440 versterkt door Sigismondo Malatesta. In de 17e en 18e eeuw was het een elegant woonpaleis om een binnenplaats.

Castello di Montebello te Torriana, ligt 22 km ten zuiden van Rimini. De familie Verrucchio, gerelateerd aan de Malatesta, bouwde het kasteel eind 12e eeuw. Van 1463 tot in de 18e eeuw was de familie Guido di Bagno eigenares. De woonvertrekken van de familie zijn te bezichtigen.

Rocca Malatestiana te Verrucchio, ligt 18 km ten zuiden van Rimini. Dit formidabele fort op de grens van het gebied van de Malatesta, is aan de zuidzijde boven het dal van de Marecchia gelegen.

Rocca Malatestiana, te Montefiore Conca, bevindt zich 22 km ten zuidoosten van Rimini. Ook dit fort is in de 14e eeuw gebouwd ter verdediging van het gebied van de Malatesta. Door verraad van de wacht kwam het in 1462 in handen van Federico di Montefeltro, heerser van Urbino. Later wisselde het vaak van eigenaar, soms was dat de kerkelijke staat, soms Rimini.

Castello Montegridolfo, te Montegridolfo, ligt 30 km ten zuidwesten van Rimini, voorbij Cattólica. Dit is een perfect voorbeeld van een versterkt dorp, op de grens tussen Romagna en de Marchi gelegen.