Geografie

De vulkaan Etna
De vulkaan Etna, ©Josep Renalias

Het grootste – 25.700 km2 of 8,5% van Italië – en dichtst bevolkte – 5 miljoen inwoners – eiland van de Middellandse Zee ligt halverwege de Straat van Gibraltar en het Suezkanaal. Ook is het een schakel tussen Europa en Afrika: de kortste afstand tot Tunesië is slechts 140 km; de Straat van Messina tussen Sicilië en Calabrië is slechts 3 km breed.

De hoofdstad van de Regione Sicilia is Palermo; er zijn 9 provincies, genoemd naar hun hoofdsteden: Palermo, Agrigento, Caltanissetta, Enna, Messina, Catania, Ragusa, Siracusa en Trapani. Geologisch vormt het Peloritanigebergte een voortzetting van de Calabrische Apennijnen. De kust van in totaal 1040 km is zeer afwisselend. De noordkust is steil, behalve de vlakte om Palermo, de ‘Conca d’Oro’; de hoge bergen lopen dicht achter de kust, te vergelijken met de Tyrrheense kust van Calabrië. De oostkust is steil tot aan de vlakte van Catania. De zuidkust is tamelijk vlak met weinig inhammen.

Sicilië heeft een driehoekige vorm. Haar oudgriekse naam was ‘Thrinakie’ of ‘driehoekig land’, later ‘Trinakria’. Volgens Homeros landde een klein aantal Grieken op de kust van het eiland, dat rijk was aan vijgen en olijven, of in het Grieks syke en elaia, vandaar misschien de naam Sicilië. In de smalle Straat van Messina zijn sterke zeestromen. Zo spreekt Homeros in de Odysseia van de gevaarlijke monsters Scylla en Charybdis, die het gemunt hadden op passerende zeevaarders.

De Liparische Eilanden in de Tyrrheense Zee, o.a. Lipari, Vulcano en Stromboli, werden in de Oudheid de Aeolische genoemd, naar de god van de wind, Aeolus, die hier woonde. Elk van deze eilanden is vulkanisch: Stromboli en Vulcano zijn actieve vulkanen, Vulcano heeft ook vulkanische bijverschijnselen, zoals zwavelbronnen. Het eenzaam, op 60 km ten N. van Palermo gelegen eiland Ustica (Latijn: ustum=verbrand) dankt zijn naam aan de zwarte lavabodem.

Ten westen van Trapani ligt de Egadische archipel, bestaande uit Favignana, Levanzo en Marettimo, waarvan de bewoners al eeuwenlang de tonijnvisserij beoefenen. Ten Z. van Sicilië liggen Pantelleria, bekend om zijn wijn, en de Pelagie-eilanden: Lampedusa, Linosa en Lampione, die geologisch bij Afrika behoren. Zij zijn goeddeels uit witte kalksteen opgebouwd.