Palermo

Panorama Palermo
Panorama Palermo, ©User:Bjs/Palermo

Gelegen aan een mooie baai in de vruchtbare kustvlakte, de ‘Conca d’Oro’ (Gouden Schelp), is Palermo (700.000 inwoners) de onbetwiste economische, politieke en culturele hoofdstad van Sicilië, zetel van een aartsbisschop, van een universiteit en van het regionale bestuur over het eiland. Het is één van de belangrijkste kunststeden van Italië. Palermo is een stad van superlatieven en grote constrasten, waar grote culturen hun invloed uitoefenden: de Byzantijnse mozaïeken, de Arabische koepels en decoraties, de kerken en graftomben van Normandische koningen en Duitse keizers en de vele barokkerken en paleizen zijn even zovele voorbeelden. Anderzijds heeft Palermo het laagste inkomen per hoofd en de hoogste werkloosheid van Italië. Tussen de straten, verstopt met auto’s en brommers, de drukke haven en de vele markten staan de prachtigste kerken, paleizen en musea. Bij het wandelen door de stad is wel voorzichtigheid geboden vanwege zakkenrollers!

Het oude stadscentrum ligt langs de huidige Via Vittorio Emanuele, tussen het Noormannenpaleis en de kathedraal. Later, in de arabische tijd (9e-11e eeuw), werd de Città Nuova gesticht, tussen de kathedraal en de haven. Loodrecht op de Cassarò (de oude naam van de Via V.Emanuele) werd door de Spaanse onderkoningen de Via Maqueda aangelegd. In de 17e eeuw werd de kruising van de twee hoofdstraten, de ‘Quattro Canti’, het centrale plein. Tegenwoordig is dat Piazza Ruggero Settimo in het N van de stad.

Palermo als culturele hoofdstad; bezienswaardigheden

Als centraal plein van de oude stad geldt de ‘Quattro Canti’, rond van vorm, op de kruising van de hoofdstraat W-O, de Via Vittorio Emanuele, die van het Noormannenpaleis en de Porta Nuova tot aan de haven loopt, en de N-Z lopende Via Maqueda, tussen het Teatro Massimo en de Porta Sant’Antonino. Dit plein werd begin 17e eeuw ontworpen door de Romeinse architect Giulio Lasso. De gevelwanden zijn gebogen, zodat het plein een zuivere cirkel vormt. Tegen elk segment werd een fontein geplaatst met beelden op elk van de drie daarboven gelegen verdiepingen, geflankeerd door Griekse zuilen, de laagste Dorisch, de volgende Ionisch en de hoogste Korinthisch. De onderste beelden symboliseren de vier seizoenen, die daarboven stellen de vier Spaanse vorsten tussen 1516 en 1621 voor: Karel V, Philips II, III en IV. Op de bovenste verdieping staan de beelden van de vrouwelijke patroonheiligen Cristina, Ninfa, Oliva en Agata.

Ten W van de Quattro Canti staan de belangrijkste historische gebouwen, de kathedraal, het Noormannenpaleis en het voormalige klooster San Giovanni degli Eremiti.

Geschiedenis

De naam Palermo komt van het arabische Balerm en dat weer van het Griekse Panormos (ruime haven). De oudste, Phoenicische naam was Ziz (bloem). In de oudheid was de streek om Palermo al befaamd om zijn rijke plantengroei en fruitteelt. In de 7e eeuw v.C. vestigden de Phoeniciërs zich hier, daarna werd het een vlootbasis van Carthago. In 254 v.C. veroverden de Romeinen Palermo en noemden het Panormus; het bleef een belangrijke zeehaven. In de 5e eeuw viel de stad in handen van de Vandalen onder Geiserik en daarna van de Oostgoten onder Theodorik. In 535 veroverde Belisarius de stad voor de Oost-Romeinse (Byzantijnse) keizer. De Arabieren namen Palermo in 831 in en maakten haar tot hoofdstad van hun emiraat. Tijdgenoten vergeleken de stad vanwege de fraaie moskeeën, paleizen en bevloeiingswerken wel met Baghdad en Cordoba. Er waren toen 300.000 inwomers, waaronder Arabieren, Joden en Grieken. Na de komst van de Noormannen in de 11e eeuw beleefde Palermo nieuwe bloei. Vooral de koningen Roger II en Willem II bouwden veel kerken en paleizen; Palermo was toen de stralende hoofdstad van de Monarchia Sicula, waar tolerantie heerste tussen christenen, moslims en joden. In 1194 kwam het huis Hohenstaufen, gevolgd door dat van Anjou (13e eeuw).

In 1282 werden bij een volksopstand vóór de Santo Spiritokerk in Palermo alle Fransen gedood of verdreven. Deze gebeurtenis is als ‘Siciliaanse Vespers’ de geschiedenis ingegaan. Hierna kwam het huis Aragon aan de macht en begon een lange periode van Spaanse heerschappij, met een onderkoning in Palermo. Na de Habsburgers kwamen in de 18e eeuw de Bourbons aan de macht, tot Garibaldi in 1860 zijn mars op Sicilië begon om de Italiaanse eenheid te bereiken, onder het koningshuis van Savoye. In 1946 werd Italië een republiek en kreeg Sicilië de status van ‘autonome regio’ met een eigen regering en parlement, dat zetelt in het vroegere koninklijke paleis in Palermo.

  • Andere bezienswaardigheden

    Fontana Pretoria
    Vlakbij de Quattro Canti (ZO-kant) staat op het Piazza Pretoria de spectaculaire Fontana Pretoria, gemaakt door de Florentijnse beeldhouwers Fr.Camilliani en...
  • Bezienswaardigheden buiten het stadscentrum

    Ponte dell’Ammiraglio
    Over de Corso dei Mille in het ZO van de stad en de Ponte dell’Ammiraglio over de Oreto, Palermo’s oudste brug, uit 1133, die genoemd is naar admiraal George van...
  • De kathedraal S. Maria Assunta

    De kathedraal S. Maria Assunta
    Met de kathedralen van Cefalù en Monreale behoort die van Palermo tot de mooiste Normandische sacrale gebouwen van Sicilië. De monumentale kerk staat op de...
  • De Martorana en de San Cataldo

    Martorana in Palermo
    Niet ver ten O van Quattro Canti staan aan het Piazza Bellini drie kerken, waarvan deze twee zeer bijzondere uit de Normandische tijd.La Martorana/S.Maria dell’...
  • Het Noormannenpaleis/Palazzo Reale

    Palazzo Reale in Palermo
    Op de heuvel waar ooit Phoeniciërs, Romeinen en Byzantijnen woonden, bouwden de Arabieren in de 9e eeuw een paleis voor de Emir, het Alcázar. De straat van hier...
  • Het Palazzo Abatellis

    Palazzo Abatellis
    Ten Oosten van Quattro Canti, aan het einde van Via Alloro, niet ver van de haven, werd in 1490 het Palazzo Abatellis gebouwd voor Francesco Abatellis, een...
  • Museo Archeologico

    Museo Archeologico
    In het Noorden van de oude stad, aan het Piazza Olivella, staan de uitgestrekte kloostergebouwen van de Broederschap van Filippo Neri met twee kloostergangen;...
  • San Giovanni degli Eremiti

    San Giovanni degli Eremiti
    Dit voormalige klooster, een idyllisch gelegen complex, staat ten Z van het paleis. Opvallend zijn de rode Moorse koepels. Hier stond een moskee; de arabische...