Provincie Agrigento

Agrigento
Porta di Ponte in Agrigento

Agrigento (51.000 inwoners), provinciehoofdstad, is mooi gelegen in de heuvels bij de zuidkust. De prachtige Griekse tempels vormen een hoogtepunt bij een bezoek aan Sicilië. Er zijn goede hotels en stranden, zoals het Lido San Leone (7 km zuidelijk) bij Porto Empédocle. Interessante festivals zijn: het amandelbloesemfestival in februari en de Pirandello- en Persephonefestivals in augustus, als er moderne en klassieke toneelstukken worden opgevoerd.

Door chaotische, vaak illegale nieuwbouw is het aanzien van Agrigento ernstig aangetast. Het plan om het hele gebied tot nationaal park te uit te roepen is helaas nog niet verwezenlijkt.

Bezienswaardigheden

Oude stad

Van het Piazza Marconi bij het station, de Via Empédocle volgend, bereikt men Piazza Pirandello, waar het stadhuis en het Museo Civico staan. Hier is een collectie schilderijen uit de 14e eeuw, beelden uit de Middeleeuwen en de renaissance en een herinneringszaal voor Pirandello. Rechts omhoog gaand komt men bij de Normandische S.Maria dei Greci, gebouwd op de plaats waar een Dorische Athenetempel heeft gestaan. Onder de vloer is de fundering daarvan nog te zien. Verder omhoog over de Via Duomo komen we bij de kathedraal, een Normandisch gebouw uit de 11e eeuw, gelegen op het hoogste deel van de Akropolis, op de plaats, waar de tempel van Zeus Atabyrios stond, genoemd naar een berg op Rhodos, waar veel kolonisten vandaan waren gekomen. De kerk werd in de 17e eeuw barok verbouwd. Aan de zuidelijke gevel zijn de Normandische dubbelvensters nog te zien. Het interieur is na de aardbeving van 1966 in middeleeuwse trant gerestaureerd; het rijke plafond uit 1518 en het barokaltaar waren bewaard gebleven. Het Museo Diocesano bevat kerkschatten uit de Byzantijnse tijd en de Middeleeuwen. Langs de Purgatoriokerk afdalend in oostelijke richting komt men bij het voormalige Cisterciënser klooster Santo Spirito, dat een gevel uit 1260 bezit met een gotische deur en een roosvenster. Binnen ziet men rijk stucwerk van Serpotta uit 1695.

Van Piazza Marconi naar het zuidoosten langs de Via della Vittoria komt men bij de San Biagio op de Rupe Atena (uitzicht!). Dit kerkje werd in de 12e eeuw gebouwd met antieke materialen, op de plaats van de Demetertempel uit 480-460 v.C. Achter de apsis is de fundering daarvan nog te zien. Een trap omlaag leidt naar het rotsaltaar van Demeter en Perse phone, het Santuario Rupestre di Demetra. Dit oudste heiligdom van Agrigento, uit de 7e eeuw v.C., bestaat uit twee grotten met bronnen, die gebruikt werden voor de mysteriecultus van Demeter en haar dochter Persephone. Iets terug naar de stad en dan linksaf daalt men af naar de ruïnes van Hellenistische en Romeinse gebouwen van de 4e eeuw vóór tot de 4e eeuw na Christus, langs de ‘Passeggiata Archeologica’. Dan komt men bij het Museo Archeologico Regionale. Dit is een modern ingericht museum met een zeer belangrijke collectie archeologische vondsten uit de provincies Agrigento en Caltanissetta, van de prehistorie tot de Romeinse tijd.

Zaal 1: documenten over de geschiedenis van Agrigento.

Zaal 2: graf- en andere vondsten uit de prehistorie.

Zaal 3: Atheense en Italische keramiek (6e-3e eeuw v.C.).

Zaal 4: tempelversieringen, o.a. met leeuwenkoppen.

Zaal 5: offergaven, archaïsche beelden en olielampen.

Zaal 6: (2 verdiepingen) gaat over de grote Zeustempel tijdens Theron (na 480 v.C.).

Er is een model met tekeningen van de tempel en een 7 m hoog Atlasbeeld.

Zalen 7 en 8: Hellenistisch-Romeinse vondsten, mozaïeken, fresco’s.

Zaal 9: Griekse, Romeinse en middeleeuwse munten.

Zaal 10: marmeren beeld van een Ephebe (480 v.C.).

De zalen 11 t/m 15 bevatten vondsten uit de necropoli van Agrigento en Caltanissetta. Open: dag. 9-13, di.,za. ook 14-18 u.

Naast het museum staat de kerk San Nicola (13e eeuw) met in één kapel een interessante sarcofaag uit de 2e eeuw A.D. met voorstellingen van Phaedra en Hippolytus. Links achter de kerk is een vergaderplaats (Comitium) uit de 1e eeuw v.C., later als theater gebruikt. Daarnaast staat een tempeltje uit de 2e eeuw v.C., het Oratorium van Phalaris. De San Nicola is in het hoogseizoen open: 10-14 u.

Tempelvallei

Over de Passeggiata Archeologica omlaag komt men bij een parkeerplaats, vanwaar men de tempelvallei kan bezoeken. Er zijn twee groepen tempels:

A. De Oostelijke tempels

3 Dorische tempels uit respectievelijk 500, 425 en 450 v.C., genoemd naar Herakles, Concordia en Hera (arbitrair!). In de oudheid liep de zuidelijke stadsmuur langs de rand van de steile kloof. Dicht daarbij staan de 3 tempels op een rij, prachtig gelegen en van grote schoonheid (‘s avonds verlicht).

1. Tempel van Herakles (500 v.C.), de oudste, in archaïsch-dorische stijl, met een stylobaat van 26x67 m, 6x15 zuilen. Verwoest door de Carthagers in 406 v.C., herbouwd door de Romeinen en nogmaals verwoest door een aardbeving. Er staan 8 zuilen overeind.

De Villa Aurea, gelegen langs het voetpad de heuvel op, in een weelderige tuin met resten van Romeinse en Christelijke necropoli; ook in de rotsen uitgehouwen graven. Villa Aurea en Antiquarium open: dag. 9-13 u.

2. De Concordiatempel, de best bewaarde van Sicilië, één van de mooiste van de oudheid, gebouwd van rode zandsteen omstreeks 425 v.C. Een stylobaat van 17x39 m, 6x13 zuilen. De constructie is klassiek, met pronaos, cella, opisthodomos. In de 6e eeuw liet paus Gregorius de Grote de tempel tot Christelijke kerk verbouwen; ze werd dichtgemetseld tot een drieschepige basiliek, zoals in Syracuse. In recente tijd is het gebouw hersteld in de antieke vorm.

3. Tempel van Hera (Juno) Lacinia uit 460-440 v.C., als laatste in de rij, met 6x13 zuilen. Hiervan zijn er 25 overeind gezet. De marmervloer in de cella is uit de Romeinse tijd. Deze tempel werd ook verwoest door de Carthagers, maar herbouwd door de Romeinen.

B. De Westelijke Tempels

Via de parkeerplaats aan de overzijde van de straat. Deze groep tempels is vooral interessant vanwege de enorme afmetingen van de Zeustempel en de nauwe relatie, sinds de pre-Griekse tijd, tussen het oude Sicilië en de goden van de onderwereld (chthonische goden), Hades, Demeter en Persephone.

4. Tempel van de Olympische Zeus, nu een enorme massa blokken en zuilresten van 6000 m2. De tiran Theron liet het Olympeion ontwerpen ter ere van de overwinning op de Carthagers bij Himera in 480 v.C. Het was de grootste van alle Dorische tempels en de derde in grootte van alle Griekse tempels, na Ephese en Milete. Het fundament mat 56x113 meter, het stylobaat 53x110 m, er waren 7x14 zuilen, ca. 18 meter hoog, met een basisdiameter van 4 meter. De ruimte tussen de zuilen was dichtgemetseld tot halverwege de zuilhoogte. Daar waren nissen, waarin waarschijnlijk 38 Atlasbeelden stonden van ruim 7 meter hoog. Eén is in het Archeologisch museum, een kopie in de tempel. Langs de dakrand waren enorme reliëfs, 6 meter hoog. Men schat de hoogte van de tempel op 40 meter. De Zeustempel is nooit voltooid; Carthagers, aardbevingen en het wegslepen van stenen voor de havendam van Porto Empédocle in de 18e eeuw leidden tot de huidige ruïne.

5. De zogenaamde Dioscuri-tempel (Castor en Pollux), 4 zuilen, onderbouw en een stuk bovenbouw, in de 19e eeuw opgezet. Dit vormt nu het embleem van Agrigento. Het ligt in een weids gebied ten westen van de Zeus-tempel, waar de chthonische goden vereerd werden. Dit gaat terug tot de Siculi en werd uitgebreid door de Grieken in de 6e eeuw v.C. Er stond een Griekse tempel in een gebied met kleine oudere heiligdommen, aan de aardse goden gewijd.

6. De tempel van Hephaistos (Vulcanus) uit 430 v.C., een fundering en 2 zuilen. Verder naar het noordwesten, over de spoorlijn. De Tempelvallei is open: dagelijks van 9 uur tot een uur voor zonsondergang.

Geschiedenis

Volgens de mythe is de stad gesticht door Daedalos, die vluchtte voor koning Midas van Kreta. Nu weten we, dat de stichting plaats vond door Grieken uit Gela en Rhodos in 583 v.C. De Dorische stad werd genoemd naar de rivier Akragas (nu Fiume San Biagio). In 570 v.C. werd Phalaris tiran. Hij liet een tempel voor Zeus bouwen op de akropolis, waar nu de kathedraal staat, onderwierp de Sicani in de omgeving en bestreed samen met Himera de Carthagers. In 480 versloeg Theron, met zijn stiefzoon Gelon van Syracuse de Carthagers bij Himera. Akragas had ca. 200.000 inwoners en beleefde zowel politiek als economisch en cultureel een bloeitijd. Hiervan getuigen de vele prachtige tempels. De filosoof Empédocles merkte op, dat de mensen ‘bouwden alsof zij eeuwig zouden leven en aten alsof zij morgen zouden sterven’. De Carthagers gingen echter in de tegenaanval en Akragas viel in 405 v.C. in hun handen, na Selinunte en Himera. In de Eerste Punische Oorlog werd de stad veroverd en geplunderd door de Romeinen (261 v.C.), heroverd door Carthago in 255, maar nogmaals bezet door de Romeinen in 205 v.C. De bewoners werden in slavernij afgevoerd en vervangen door nieuwe kolonisten. Nu werd de stad Agrigentum genoemd. De Arabieren kwamen in 828, de Noormannen in 1086. Sedert de middeleeuwen werd de naam Girgenti gebruikt, tot het in 1927 Agrigento werd. Bij de haven Porto Empédocle werd de beroemde toneelschrijver en Nobelprijswinnaar Luigi Pirandello (1867-1936) geboren.

Omgeving

Ten Zuiden van de Porta Aurea ligt het Graf van Theron uit de 1e eeuw A.D. Verder links staat de Tempel van Aiskulapios uit de 5e eeuw v.C., waar verdere opgravingen bezig zijn.

Bij Porto Empédocle ligt Kaos, waar het geboortehuis staat van de schrijver Luigi Pirandello, met zijn graf onder een eenzame pijnboom en een klein museum over zijn leven. Casa Pirandello open: dag. 8-19.30 u.

  • Caltabellotta

    Caltabellotta
    Caltabellotta (6.000 inwoners), 850 m hoog, is te bereiken van Sciacca 19 km omhoog en is gelegen op een panoramische plaats tegen de helling van de vreemd...
  • Eraclea Minoa

    Eraclea Minoa
    De antieke stad, ligt 28 km ten Westen van Agrigento aan zee. Het door Selinunte in de 6e eeuw v.C. gestichte Herakleia Minoa lag direct ten oosten van de...
  • Isole Pelagie en Lampedusa

    Lampedusa
    Isole Pelagie bestaat uit de eilanden Lampedusa, Linosa en het onbewoonde Lampione, 200 respectievelijk 160 km ten zuiden van Sicilië. Er is haast geen...
  • Palma di Montechiaro

    Palma di Montechiaro
    Palma di Montechiaro (2200 inwoners), 31 km ten oosten van Agrigento bij de zuidkust, werd in 1637 gesticht door Prins Carlo Tomasi di Lampedusa. Het kasteel van...
  • Pantelleria, Isola di

    Isola di Pantelleria
    Het eiland Isola di Pantelleria (10.000 inwoners) ligt ruim 100 km ten zuiden van Sicilië en maar 84 km van Tunesië. De Montagna Grande (836 m) is een dode...
  • Sciacca

    Sciacca
    Sciacca (38.000 inwoners) is schilderachtig gelegen op een terras boven zee. Het heeft een vissershaven en een mineraalbad sinds de Romeinse tijd, Sciaccamare, 5...