Staatsinrichting

Democratie

De republiek Mozambique is een democratische staat met een meerpartijenstelsel. De president is staatshoofd; volgens de grondwet mag hij twee termijnen dienen. President- en assembleeverkiezingen vinden gelijktijdig, elke vijf jaar plaats. De premier wordt door de president benoemd is regeringshoofd.

Constitutie 1992

In 1990 kreeg Mozambique een nieuwe constitutie. Mozambique betreft een 'staat in opbouw'; implementatie van deze grondwet en bestuurlijke aanpassingen vinden nog steeds plaats.

Assembleia da República

‘Assembeia da Republica’ betreft de volksvertegenwoordiging; deze telt 250 zetels. Gezien de implementatie van nieuwe regels in het kader van Mozambique's opbouw, duurt het nog even voordat de volksvertegenwoordigers hun plaats in het nieuwe politieke systeem vinden. De kiesdrempel is 5 procent.

Conselho de Estado (Staatsraad)

Met ingang van december 2005 wordt de president geadviseerd door 'Conselho de Estado'. De president is verplicht om plannen van verkiezingen, ontbinden van 'Assembleia da República' verklaren van oorlog en uitroepen van de noodtoestand met 'Conselho de Estado' te bespreken. Permanente leden van Conselho de Estado zijn:

•, De premier van de Republiek Mozambique (momenteel Alberto Vaquina, FRELIMO, voormalig gouverneur van provincie Tete);

•, De voorzitter van Assembleia da República (momenteel Macamo Veronica Nataniel, FRELIMO); 

•, De voorzitter van 'Conselho Constitucional' (momenteel Hermenegildo Gamito);

•, Ex-president Joaquim Chissano (FRELIMO);

•, Oppositieleider Afonso Dhlakama (RENAMO).

De volgende leden van 'Conselho de Estado' werden benoemd door de leden van 'Assembleia da República':

•, Alexandre dos Santos (kardinaal van de Rooms-Katholieke kerk);

•, Teresa Tembo (voormalig secretaris van de Mozambikaanse Vrouwenorganisatie).

De president benoemde ook drie voormalige guerrillaleiders als leden van 'Conselho de Estada'. Leden van deze raad ontvangen geen salaris voor hun werkzaamheden, maar genieten privileges (waarvan zonder vergunning dragen van een vuurwapen de meest bizarre is).

Conselho Constitucional

De Grondwettelijke Raad bestaat sinds 2003. Dit betreft een autonoom instituut dat rechtsgang controleert, met name op juridisch en constitutioneel gebied. Zo behandelt 'Conselho Constitucional' zaken van electorale aard en controleert de raad de juridische kant van nieuwe wetgeving en stichten van politieke partijen.

Corte Suprema

De rechters van het opperste gerecht worden benoemd door zowel de president als de volksvertegenwoordigers uit 'Assembleia da República'.

Distritos en municípios

Provincies zijn verdeeld in 'distritos' (districten) en 'municípios' (gemeentes). Aan het hoofd van elke provincie staat een 'governador' (gouverneur) die is benoemd door de president. Onder de gouverneur staan de 'diretores' (directeuren) van ministeriële afdelingen die zijn gevestigd in de provinciehoofdstad. Deze directeuren worden benoemd door de desbetreffende ministers in Maputo. Onder hen staan de 'administradores' (bestuurders) die worden benoemd door de gouverneur.

De bevolking kiest de burgemeester van elk 'distrito' of 'município' door middel van lokale verkiezingen. De burgemeester doet zijn werk in samenwerking met het traditionele dorpshoofd of stamhoofd.

Staatkundige indeling

Het land is verdeeld in 10 'províncias' en 1 'cidade' (hoofdstad). Van zuid naar noord:

•, Maputo (26.058km2, hoofdstad: Matola);

•, Maputo, Cidade (26.058km2);

•, Gaza (75.709km2, hoofdstad: Xai-Xai);

•, Inhambane (68.615km2, hoofdstad: Inhambane);

•, Manica (61.661km2, hoofdstad: Chimoio);

•, Sofala (68.018km2, hoofdstad: Beira);

•, Zambézia (103.127km2, hoofstad: Quelimane);

•, Tete (100.724km2, hoofdstad: Tete);

•, Nampula (81.606km2, hoofdstad: Nampula);

•, Niassa (129.056km2, hoofdstad: Lichinga);

•, Cabo Delgado (82.625km2, hoofdstad: Pemba).