Kunst, cultuur en godsdienst

Kunst op het strand van Tenerife
Kunst op het strand van Tenerife, ©Wouter Hagens

Cultuur

De cultuur van Tenerife (en alle Canarische eilanden) is een mooie mengeling van Spaanse en Zuid-Amerikaanse invloeden, gestut door een flinke bodem oorspronkelijke (lees: Guanchen) eilandcultuur. Dat levert een rijk cultureel leven op met veel aandacht voor traditie met religieuze feesten, fiëstas, en festivals. De romería's, bedevaarten, behoren tot het zorgvuldig bewaard cultureel erfgoed van Tenerife. Iedere stad, dorp en ook beroepsgroep heeft wel een beschermheilige die aanbeden en gevierd moet worden. Mensen trekken, gehuld in klederdracht, met praalwagens door de straten, er wordt gedanst, gegeten en wijn gedronken. Die van San Isidro geldt als de belangrijkste en vrolijkste romería van het eiland.

Tijdens het jaarlijkse carnaval in februari/maart komt het diepgewortelde verlangen naar feest en rituelen tot uiting. Tijdens het regime van Franco was carnaval officieel verboden, maar officieus ging het, weliswaar in het geheim en in afgeslankte vorm, toch door. Na zijn dood in 1975 werd carnaval, mede door Zuid-Amerikaanse invloeden, een groot volksfeest dat geldt als 'het beste carnaval op dat van Rio de Janeiro na'. Historisch is het carnaval van 1987 in Santa Cruz waar de beroemde zangeres Celia Cruz optrad en honderdduizenden mensen gezamenlijk dansten, een feest dat een vermelding in het Guiness Book of Records haalde. De Semana Santa, de Stille Week waarin men treurt en boete doet, wordt groots gevierd met boetetochten over het hele eiland. Vooral de boetetochten van La Laguna zijn bekend.

De klederdracht van Tenerife ziet er ook écht als klederdracht uit: vrouwen in lange rokken met zichtbare onderrokken en een geborduurd bovenlijfje waaronder een witte blouse, mannen in een wijde kniebroek , een wit overhemd met een geborduurd vest erover, beenwarmers en lage schoenen. De kunst van het borduren, een kunst waarin men groot is op de Canarische eilanden, is vanzelfsprekend heel zichtbaar in de klederdracht. De vrouwen dragen soms een strooien hoedje, de mannen een zwarte vilthoed. In het 5-sterrenhotel Bahía del Duque in Fañabe loopt het hele personeel in de remake van de klederdracht van het eiland, tijdens volksfeesten zie je hoe dat er oorspronkelijk uitzag.

Ook de volksmuziek en -dans wordt gekenmerkt door Spaanse, Zuid-Amerikaanse en oorspronkelijke eilandinvloeden: dus niet alleen salsa tijdens het carnaval, maar ook andere muziek, muziek met wortels op het Spaanse vasteland, zoals de isa, de folías, de arroró en de malagueña. Die laatste komt uit Andalusië, de bakermat van de flamenco, maar is op de eilanden helemaal ingeburgerd. Typisch voor de Canarische muziek en dans is het gebruik van de timple, de 4- of 5-snarige luit, de tajaraste, een soort tamboerijn en het dansen in rijen en kringen (iets wat je vaak op de dorps- en stadspleinen ziet). Verder speelt de Spaanse gitaar een belangrijke rol en natuurlijk mogen ook de castagnetten niet ontbreken. De bekendste folkoregroepen van Tenerife zijn Los Sabandeños, Los Chasneros en Añoranza, cassettes en cd's zijn overal verkrijgbaar.

De Guanchen leefden in grotten, maar daar is in de architectuur van het Tenerife van nu weinig van te zien. In positieve zin valt vooral de Canarische bouwstijl op, een traditionele bouwstijl waarin de houten balkons en de patio opmerkelijk zijn. In de binnenstad van La Orotava, in La Laguna en in het bergdorp Masca is deze stijl nog heel goed te zien.

Casa de los Balcones in La Orotava is een toeristische attractie, er is een borduurschool gevestigd in één van de huizen. De huizen met de uit pijnboomhout gesneden balkons hebben een patio met balustrade en galerij, er wordt geleefd rond de meestal bloemrijke patio. De Canarische bouwstijl werd ontwikkeld door de Moorse handwerkers en architecten, de mudéjars, die met het beschikbare bouwmateriaal (veel vulkaansteen en hout) de huizen opbouwden.

Ook opmerkelijk is de bouwstijl van de kerken op het eiland: van de Canarische bouwstijl, massief met mooi houtsnijwerk en arteso-nado plafonds, tot meer barokke stijl uit de 16e en 17e eeuw, waarin de gevel barok is en het interieur een mengeling van barok en Canarisch. De soms zeer uitbundige altaren in de kerken op Tenerife zijn vaak geschenken van rijke emigranten.

Kerken die zeker de moeite van een bezichtiging waard zijn: Nuestra Señora de la Concepción en Santa Domingo in La Orotava, Santa Ursula in Adeje, San Fransico in Puerto de la Cruz, San Marcos in Icod de los Viños en Nuestra Señora de la Conceptión in La Laguna.

Toen het toerisme vanaf 1960 grote vormen aannam kwam er in rap tempo lelijke hoogbouw van beton en glas. Inmiddels is er op sommige plekken op Tenerife meer beton dan vulkaansteen te vinden, een onderwerp van gesprek en protest op het eiland. Vooral in het zuiden zijn er, met of zonder vergunning, de lelijkste gebouwen en complexen neergezet.

De Canarische kunstenaar César Manrique ging uit woede over milieuvervuiling en uitverkoop van de leefomgeving terug naar zijn eiland Lanzarote en kon de bouwgekte daar met succes stoppen. Op Tenerife lukte dat tot voor kort niet, maar inmiddels is de overheid overtuigd en is, gewapend met wetten en regels, de strijd tegen de lelijkheid aangegaan.

Onderwerpen

  • De kunst

    Prachtige kunst in Tenerife
    De beroemdste kunstenaar van de Canarische eilanden is César Manrique, een beeldhouwer, schilder en architect van Lanzarote die in 1992, 73 jaar oud, overleed....
  • Religie

    Het rooms-katholieke geloof is dominant in Tenerife
    Het rooms-katholieke geloof is dominant, heel dominant op de Canarische eilanden en het dagelijks leven is dan ook doordesemd van katholieke gebruiken en...
  • De keuken

    Oude maïsmolen op Tenerife
    De traditioneel Canarische keuken is voedzaam, eenvoudig en gezond (als je er maar niet te veel van eet, want calorierijk is het eten ook). De eilandbewoners...
  • De mensen op Tenerife

    Gastvrije barman in Tenerife drinkt een drankje met een toerist
    De bewoners van de Canarische eilanden heten Canario's, specifiek van Tenerife heten ze Tinerfeños. Oorspronkelijk werd het eiland bewoond door de Guanchen, een...
  • De naam Tenerife

    Berg de Teide op Tenerife
    Over de naam Tenerife doen een paar verhalen de ronde. Bij zeevaarders was het eiland in oude tijden bekend onder de naam Nivaria vanwege de grote besneeuwde...
  • De onderwaterwereld

    Walvissen aan de kust van Tenerife
    In de zeeën rond de archipel leven veel vissen; het voedselrijke water, de plantengroei op de zeebodem en het samenkomen van diverse zeestromen (van Afrika tot...
  • Fauna

    Het eiland Tenerife is rijk aan vogelsoorten
    De dierenwereld op de vaste bodem van Tenerife is minder rijk en gevarieerd als die van bomen, planten en bloemen. Wel opmerkelijk zijn de inheemse vogelsoorten...
  • Flora

    Paradijsvogelbloem
    Het landschap van Tenerife is bijzonder afwisselend. Voor natuurliefhebbers is Tenerife de hemel op aarde, alhoewel volgens velen 'de hel', de troosteloze...
  • Klimaat

    Een zonovergoten strand op Tenerife.
    Tenerife is gezegend met een subtropisch klimaat. In de winter, hartje februari, is het er gemiddeld 18,2º C en in de zomer 25º C. Dankzij de noordoostpassaat...
  • Landschap

    Het prachtige landschap van Tenerife
    Het landschap van Tenerife is veel kaler dan pakweg vijf eeuwen geleden. Het eiland werd in hoog tempo ontbost, de grond werd eerst gebruikt voor...