Oost-Canada

Swipe

Sudbury

De grote stad Sudbury in het nabije noorden van Ontario is de belangrijkste plaats in het Sudbury Basin en wordt Nickel CIty genoemd. De vondst en winning van nikkel (en koper en vele andere delfstoffen) heeft daarvoor gezorgd. Het is de centrumplaats van alle mijnactiviteiten in deze regio.

Dat Sudbury Nickel City werd, was toeval. De plaats begon in 1883 als kampement voor de arbeiders die aan de spoorlijn van de Canadian Pacific Railway (CPR) werkten. Aan de noordoever van het meer Ramsey Lake kwam een station en daar omheen ontstond een nederzetting. Bouwopzichter James Worthington van de CPR gaf er de naam Sudbury aan, naar de geboorteplaats van zijn vrouw in Engeland. Toen de spoorwerkers verder getrokken waren, gingen de achterblijvende inwoners zich vooral bezighouden met de bosbouw: het kappen van de dichte wouden in de omgeving. Nadat de kopermijnbouw was opgekomen, ontwikkelde het dorp zich tot het centrum voor mijnbouwindustrie. Het lag aan de zuidkant van het mijnbouwgebied en de aanwezigheid van spoor en station maakten aan- en afvoer van materialen en delfstoffen hier vandaan gemakkelijk. Pas na de Tweede Wereldoorlog groeide de plaats uit tot de omvang die ze nu heeft.

Grote stad

Sudbury zelf telt zo'n 95.000 inwoners. Samen met de omliggende woongemeenschappen is het een metropolitan, een regional municipality van 165.000 mensen. Een derde daarvan is Franstalig, nog een derde Engelstalig. Andere grote etnische groepen zijn Italianen, Finnen, Duitsers, Oekraïners, Polen en inheemse mensen van het Ojibway-volk. De Fransen zijn vooral nazaten van boeren uit de Canadese provincie Québec die zich op de vruchtbare akkerbouwgrond van het Sudbury Basin hadden gevestigd.

Troosteloos

De stad is groot geworden door de nikkel- en koperwinning. Maar dat had wel zijn prijs. Delen van Sudbury en omgeving zien er een beetje troosteloos en grijs uit. Sommigen vergelijken het met de achterkant van de Maan. De langdurige neerslag van verstikkend stof en vooral van zwavelgassen afkomstig van grote hoogovens en raffinaderijen is daar schuldig aan, zeker toen dat nog in de openlucht gebeurde, in zogenaamde 'open roast yards'. Nadat in de negentiende eeuw alle bossen waren gekapt, kon de vervuiling hard toeslaan. Veel vegetatie in een groot gebied rond de stad stierf af. Sinds 1973 is echter een schoonmaak-programma gaande. De mijnbouwbedrijven hebben zich verplicht bossen te herplanten en grote grijze heuvels en vlaktes af te dekken en te herscheppen in parken. De overheid leidt dit proces van opruimen en schoonmaken. In de jaren 1980 en 1990 werden hiervoor tal van milieuprijzen toegekend, onder meer door de Verenigde Naties.

Dynamic Earth

Over de mijnbouwindustrie en vooral over de winning van nikkel is in het zuidwesten van Sudbury aan 122 Big Nickel Road het museum Dynamic Earth, de altijd in beweging zijnde Aarde. Het is onderdeel van het wetenschapsmuseum Science North (zie verderop). Hier kun je bovengronds zien wat voor delfstoffen uit de mijnen komen en hoe de mijnbouw in zijn werk gaat en ging. Maar je kunt ook naar beneden, een demonstratie-nikkelmijn in. Poppen, machines en gereedschappen geven in het ondergrondse mijnenstelsel een idee van het werken in de nikkelmijnen, zowel vroeger als tegenwoordig. Veel aandacht is er voor de krachten die onze planeet vormgaven en de grote verscheidenheid aan mineralen die de mensheid hebben geholpen bij hun ontwikkeling. De geologie van het Sudbury Basin vormt de leidraad, samen met meer dan honderd jaar mijnbouwactiviteiten. Buiten, in een park rond de gebouwen, kun je de gevolgen zien van vele jaren vervuilende hoogovens-uitstoot. Er staan ook machines die in de mijnbouw werden en worden gebruikt. Dit museum is open van begin maart tot eind oktober.

Big Nickel

Tegenover de ingang van Dynamic Earth staat een reuzenmunt. Dat is de Big Nickel, de grote stuiver. Hij is negen meter hoog, 61 centimeter dik, twaalf ton zwaar en gemaakt van roestvrijstaal waarin uiteraard Sudbury’s nikkel is verwerkt. Het is een overblijfsel van het Big Nickel Centennial Numismatic Amusement Park dat hier heeft gestaan. Het publieks-wetenschapscentrum Science North nam dat in 1981 over en maakte er een expositie van die geheel op mijnbouw gericht is, Dynamic Earth (zie hiervoor).

Science North

Voor het wetenschaps-expositiecentrum Science North moet je naar de andere kant van de stad, naar 100 Ramsey Lake Road. Je kunt hier kennismaken met wetenschappelijke zaken, zelf proefjes doen en kijken naar de wonderlijke wereld van natuur, techniek, aardkunde en nieuwe technologieën. Het gebouwencomplex is voor een deel in de rotsen gebouwd op een breuk in de aardkorst, de Creighton Fault. Binnen kun je daarin kijken. Het instituut heeft onder andere een tropische vlinderkas, natuurdisplays, een water-bouwwerk met sluizen, vitrines met levende dieren als bevers, een havik, slangen en een boomstekelvarken, displays over geologisch onderzoek, over het bestuderen van de Aarde en over de ecosystemen van het noorden van Ontario, een weerstation waar actuele satellietfoto’s worden ontvangen, en exposities over onder meer het menselijk lichaam, de ruimtevaart, astronomie, mijnbouw, technologische ontdekkingen en robotica. Rond de gebouwen zijn ook nog enkele activiteiten en bezienswaardigheden, zoals het E.B. Eddy Boreal Forest met wouden die voorkomen in het noorden van Ontario, en de Northern Garden met honderden bloemen, struiken, klimplanten en bomen die in het wild in deze regio voorkomen. Science North is het hele jaar open met uitzondering van de kerstdagen en een onderhoudsperiode begin januari.

Notre Dame de Lourdes

Sudbury heeft meer dan de attracties van Science North. Aan de Van Horne Street bijvoorbeeld is het heiligdom Notre Dame de Lourdes. Halverwege een heuvel die uitkijkt op Elgin Street en Ramsey Lake heeft Frederic Romanet hier in 1907 van een grot een gedenkplaats gemaakt die is gewijd aan Onze Lieve Vrouwe van Lourdes. Dat deed hij uit dank voor het genezen van zijn echtgenote. Er is ook een kruisweg bij.

Centre Franco-Ontarien

Exposities over de Franse cultuur in Ontario en in Sudbury zijn te zien in het Centre Franco-Ontarien de Folklore aan 1169 Dollard Street. Er zijn onder andere displays met voorwerpen en boeken over de historie van de eerste Franse nederzettingen in Ontario. Je kunt er huishoudelijke artikelen, muziekinstrumenten en gereedschappen van vroeger bekijken en de bibliotheek herbergt een omvangrijke collectie historische boeken, traditionele liederen en geschriften met legendes die hun oorsprong vinden in het Franstalige Ontario.

10 prachtige bestemmingen in Oost-Canada