Eten en drinken

Jerk chicken ©oyman
Jerk chicken ©oyman

Veel hotels en resorts schotelen hun gasten eenmaal per week een Jamaican Feast voor. Vanaf dit buffet kun je kennismaken met de Jamaicaanse keuken en de bijbehorend drankjes. Het biedt een leuke gelegenheid om uitgebreid kennis te maken met producten die je elders in de wereld niet op je bord of in je glas kunt krijgen. Je zult invloeden ontdekken uit Europa, uit China en natuurlijk uit Afrika. Maar het gaat nog verder: zelfs het traditionele voedsel van de oorspronkelijke bewoners, de indianen, drukt op sommige gerechten nog steeds een stempel.

Verwacht geen haute cuisine. De Jamaicaanse keuken behoort eigenlijk tot de geschiedenis van het eiland en je zult er gerechten aantreffen die in oorsprong stammen uit de tijd van de Arawak-indianen (ook: Arowak), zich verder ontwikkelden en nog steeds tot vaste onderdelen van de maaltijd behoren. De Arawakken leefden van de visvangst en de jacht, later ook van de landbouw. Vis en schelpdieren, maar ook maïs en bruine bonen bijvoorbeeld, dateren uit die tijd. Later gingen ook pinda's, zoete aardappelen en cacao tot de maaltijd behoren.

Daarna brachten de Spanjaarden hun voedsel naar Jamaica waarvan eveneens nog diverse gerechten over zijn gebleven. Ze voerden suiker en zout aan, citroenen en olijven. Allemaal ingrediënten die je vandaag de dag nog terug vindt in de Jamaicaanse keuken.

Uit de periode waarin slaven naar het eiland werden vervoerd zijn ook nog tal van gerechten aanwezig. De oorsprong daarvan ligt in Afrika. Misschien hebben zij wel de grootste invloed gehad op het eten op Jamaica. Bananen en alles wat daarbij hoort vormen een belangrijk onderdeel van de dagelijkse maaltijd. Maar ook het bereiden van het voedsel gewikkeld in bananenbladeren, werd door de Afrikanen geïntroduceerd. De maaltijden die de slaven voorgeschoteld kregen zijn nog steeds terug te vinden. Ackee met zoute vis, dat oorspronkelijk aan de slaven werd voorgezet, groeide zelfs uit tot het nationale voedsel op Jamaica.

Misschien dat een menu zoals dat op Jamaica aan je voorgezet zou kunnen worden je wat op weg helpt.

Als voorgerecht zou je kunnen kiezen tussen cassavebrood of pepperpot. Cassavebrood wordt vervaardigd uit meel afkomstig van de wortel van de cassavestruik. Op Jamaica wordt het bammy genoemd, tegenwoordig wordt het cassavemeel vaak vervangen door gewoon tarwemeel. Wil je een apart soepje vooraf dan bestel je pepperpot. Een stevige soep waarin allerlei groenten zijn verwerkt die op het eiland groeien, aangevuld met blokjes varkensvlees of cornedbeef. Ook kokos behoort tot de ingrediënten, waardoor de soep een oosters aandoend smaakje krijgt. Door de toevoeging van peper is de smaak ineens weer heel Jamaicaans.

Vlees en vis behoren tot de belangrijkste hoofdgerechten. Heel bekend is de jerk pork, met wild zwijn als basis, tegenwoordig, als gevolg van de dramatische terugloop van de wilde zwijnen op het eiland, meestal klaargemaakt met gewoon varkensvlees. Het voedsel werd ontwikkeld door slaven die hun meesters ontvlucht waren (Maroons) en hun toevlucht zochten in de bergen. Ze leefden er van wilde zwijnen waarvan het vlees in de zon gedroogd werd. Daarna werden de stukken vlees met tal van kruiden (w.o. knoflook, tijm, suiker, azijn, sjalotten, enzovoorts) ingesmeerd en boven een vuur, dat gestookt werd met pimenthout, gerookt. Het is nog steeds een delicatesse en het wordt op tal van plaatsen, met name in de omgeving van Boston Bay (Portland en algemeen bekend als: 'de geboorteplaats van jerk food'), gewoon langs de weg aangeboden als snack. De maaltijd die tegenwoordig in restaurants wordt aangeboden, is gebaseerd op de originele jerk pork en bestaat uit gemarineerd en langzaam geroosterd in gekruid varkensvlees.

Jerk chicken is een kipgerecht, gebaseerd op de bereidingswijze van jerk pork, met één belangrijk verschil, het vlees wordt niet geroosterd maar gegrild. Ook dit gerecht wordt op tal van plaatsen langs de weg aangeboden, er zijn speciale jerk pork restaurants, waar je kunt kiezen uit vlees, kip of vis als basis.

Rice en peas bestaat uit rijst met bonen (oorspronkelijk erwten) waarin tal van kruiden zijn verwerkt en klaargemaakt wordt in kokosmelk. Het is een van de populairste gerechten op Jamaica en een zondagsmaal is niet compleet zonder rice en peas.

De bekendste stoofschotel is goat curry met als basis uiteraard geitenvlees. Er zijn, als gevolg van het gebruik van tal van verschillende groenten en kruiden, ook evenzovele soorten goat curry. Dat kerrie tot de vaste ingrediënten behoort zal duidelijk zijn.

Hoewel overal veel vis als maaltijd wordt aangeboden is het nuttigen van ackee en codfish en absolute must. Niet alleen omdat het het nationale voedsel van Jamaica is, maar ook omdat het bijzonder smakelijk (en voedzaam) is. Het wordt gegeten als bijgerecht, de slaven kregen het vroeger dagelijks als ontbijt. Ackee is een voor ons onbekende vrucht die overal in Jamaica gevonden wordt. De vrucht is helderrood aan de buitenzijde, het vruchtvlees is geel, Let op, het vruchtvlees kan niet ongekookt gegeten worden, het is giftig. In de vrucht bevinden zich drie zwarte zaden die naar buiten treden als de vrucht rijp is en openbarst. Nadat het vruchtvlees gekookt is worden peper en uien toegevoegd en samen met gedroogde kabeljauw gegeten.

Run dun of run down is een maaltijd die bestaat uit makreel of gedroogde kabeljauw dat lange tijd op een laag vuur in kokosmelk is bereid.

De lijst met visgerechten zal je verbazen, er zitten pittige gerechten tussen. Vraag altijd even naar de samenstelling van de maaltijd. In veel restaurants wordt 'catch of the day' aangeboden wat zoveel wil zeggen dat de visvangst van de afgelopen nacht op het menu staat. Daar kunnen oesters en garnalen tussen zitten, maar ook kreeften en krabben. Laat de kok gerust zijn gang gaan, de meeste westerlingen hoeven zich slechts zorgen te maken over een ding: hoe pittig gaat het worden? Geef aan dat je nog iets van je smaakpapillen wilt overhouden. Je kunt er later zelf zoveel spijzen aan toevoegen als je wilt, zodat je een maaltijd krijgt die volledig is afgestemd op je eigen smaak.

Als dessert wordt vers fruit geserveerd: mango, papaja, appel of ananas. Probeer ook de inlandse fruitsoorten ortanique: een kruising van sinaasappel en oranje/rode mandarijn, ugli: een kruising tussen een mandarijn en een grapefruit of de peervormige appel die bekend staat onder de naam otaheite.

Het lokale bier (Red Stripe) is goed van kwaliteit en je hoeft beslist geen buitenlands merk te bestellen (hoewel de ober daar duidelijk de voorkeur aan geeft). Natuurlijk: als je op Jamaica bent dan drink je rum en cocktails die rum als basis hebben en dat zijn er heel veel. Piña colada (rum met ananas en kokossap) en cuba libre (rum met cola) kennen we allemaal en daar kom je overal mee weg, waar ook ter wereld. Maar, geef je over aan de lokale barkeeper en laat die zich eens uitleven. Vrijwel zeker ontdek je zaken die je ontdekkingsreis naar 'andere' cocktails de moeite van het proberen meer dan waard maken. Geef wel je voorkeur aan, zoet, bitter, zout, het kan allemaal, het is een kwestie van durf. Piña colada en cuba libre kunnen altijd nog. Ook de likeuren op Jamaica mogen er zijn. Diverse ervan kennen wij ook hier, zoals Tia Maria, met de beste (Blue Mountain) koffiebonen ter wereld als basis. En als we het toch over koffie hebben, er hangt een prijskaartje aan maar Blue Mountain koffie moet je geproefd hebben.

Niet-alcoholische versnaperingen zijn evenmin te versmaden. Veel vruchtensap als basis, maar ook daarmee kun je cocktails maken die geweldig lekker zijn. Er worden schijnbaar heel gewone ingrediënten gebruikt zoals vanille en melk, maar ook zeewier kan uitstekend in sommige cocktails verwerkt worden.