Taal

Cyrillus en Methodius
Cyrillus en Methodius

In Servië spreekt men Servisch. Het Servisch onderscheidt zich van het Kroatisch, zoals het Nederlands van het Vlaams: de taal is hetzelfde, maar er zijn verschillen in uitspraak en subtiele verschillen in vocabulaire. Ooit waren Servisch, Kroatisch, Montenegrijns en Bosnisch ondergebracht in de taal Servo-Kroatisch, de officiële taal van Joegoslavië. Tegenwoordig creëren de vier landen ieder hun eigen taal, waarbij verschillen worden uitvergroot en dialecten worden gepromoveerd tot een officiële taal.

Het Servisch is een taal die zowel in het Cyrillische als Latijnse schrift wordt geschreven. Dit is vrij uniek voor een taal, zeker in Europa. Het schisma van de katholieke en orthodoxe kerk loopt dwars over de Balkan en eveneens dwars door het oude Joegoslavië. Dit heeft ertoe geleid dat de meer westerse kanten van Joegoslavië (Kroatië, Slovenië en delen van Bosnië) het Latijnse schrift gebruiken, onder invloed van Centraal-Europa en Rome. Aan de oostkant van die symbolische lijn wordt het Cyrillische schrift gebruikt, onder invloed van Byzantium en Moskou, zoals in Macedonië, Servië en Montenegro. Door de geschiedenis in Joegoslavië zijn veel Serviërs er aan gewend om hun taal in twee schriften te schrijven en hierdoor is dat ook terug te zien in het straatbeeld: de grote letters van de reclame in Latijns schrift en een Cyrillische ondertitel.

Cyrillus en Methodius

In Servië wordt het cyrillische schrift gebruikt, net als in Macedonië, Rusland en andere oosters-orthodoxe landen. De grondlegger van het Cyrillische schrift was de negende-eeuwse monnik Cyrillus, die samen met zijn broer Methodius, een groot deel van de Slavische bevolking tot het Christendom heeft bekeerd. De twee geestelijken werden geboren in Thessaloniki (nu in Griekenland). Na omzwervingen en reizen in onder andere het Midden-Oosten, werden zij aan het einde van de negende eeuw door de Moravische koning Rastislav gevraagd om de Slavische volkeren van Midden-Europa en de Balkan te kerstenen. Om dit met succes te doen, vertaalden Cyrillus en Methodius de Bijbel in een een taal die later bekend zou worden als het Kerkslavisch. Deze taal functioneerde (en functioneert) als de heilige taal van de Slaven en is geschreven in een door Cyrillus gemaakt schrift, dat voor een deel was gebaseerd op het Oudgrieks. In 869 overleed Cyrillus in Rome, waarna zijn broer het werk voortzette. In veel Slavische landen, zowel Oosters-Orthodox als Katholiek, worden de twee broers geeërd als belangrijke apostels, gelijk aan de evangelisten. In Belgrado is een paar jaar geleden een standbeeld van Cyrillus en Methodius onthuld in hetzelfde park waar ook Vuk Karadžic staat.