Onderwijs

Sport is een belangrijk vak in het Japanse onderwijs
Sport is een belangrijk vak in het Japanse onderwijs, ©Emran Kassim from Nagoya, Aichi, Japan

Het is van groot belang dat men goed onderwijs krijgt; met een goede opleiding heb je de grootste kans op de beste banen, dat wil zeggen, die bij de grote bedrijven. Leerlingen kiezen in veel gevallen op school dan ook geen vak, maar in plaats daarvan een bedrijf. De rol van de grote ondernemingen is groot; zij recruteren hun werknemers bij de beste middelbare scholen en universiteiten. Alleen zij kunnen de gunstigste arbeidsvoorwaarden leveren, wat tot gevolg heeft dat er een moordende concurrentie op en tussen de verschillende onderwijsinstel¬lingen is ontstaan. Dit heeft geleid tot een duidelijke hiërarchie in de onderwijswereld, met aan de top Tokyo University. Deze universiteit brengt de leiders van het land voort, zowel in de politiek als in het bedrijfsleven.

Als een kind de leeftijd van drie jaar bereikt, mag het naar de kleuterschool. Het grootste probleem van het huidige Japanse onderwijs is hoe de gelijkheid van kansen voor iedereen samen kan gaan met de selectie die toegepast wordt. Er is, kortom, veel verschil in kwaliteit tussen de verschillende scholen en universiteiten; bovendien wordt de naam van een onderwijsinstelling (van kleuterschool tot en met universiteit) vaak als belangrijker ervaren dan het behaalde diploma.

Basisonderwijs in Japan

De keuze van de juiste kleuterschool bepaalt deels de verdere onderwijscarrière van een kind: wie op de juiste kleuterschool zit, kan naar de goede basisschool; en degenen die een goede basisschool hebben voltooid, gaan naar de beste middelbare scholen. Het puikje van de middelbare scholen levert vervolgens weer studenten af voor de topuniversiteiten. Een goede, exclusieve en dus dure kleuterschool kan daarom van veel belang zijn voor de maatschappelijke toekomst van een kind. Als een kind zes jaar wordt, moet het verplicht naar de basisschool. Het komt daar in een klas met gemiddeld 33 leerlingen en krijgt per week 24 lessen van elk 45 minuten. De eerste jaren wordt de meeste aandacht besteed aan de Japanse taal. Opmerkelijk is dat rekenen nauwelijks meer uren heeft dan andere vakken. Pas tegen het einde van de basisschool verandert dit. Opmerkelijk is ook de grote plaats die is ingeruimd voor gymnastiek, sporten gezondheidsleer; tezamen 10% van de lessen.

Middelbaaronderwijs in Japan

Op twaalfjarige leeftijd gaan alle kinderen naar de junior-highschool. Inhoudelijk zijn de eerste drie jaar van het voortgezet onderwijs (de onderbouw) niet meer dan een verlengde basisschool. Alle leerlingen blijven bij elkaar, krijgen op hetzelfde niveau les in bijna dezelfde vakken als op de basisschool; slechts enkele uren Engels zijn erbij gekomen. De eerste differentiatie vindt plaats op de leeftijd van vijftien jaar. Ofschoon de leerplichtige leeftijd dan is beëindigd, laat 92% van de leerlingen zich inschrijven voor vervolgonderwijs. De driejarige senior-highschool (de bovenbouw) kent twee studierichtingen: een algemene (voorbereiding op hoger onderwijs) en een specialistische (techniek, commercie, landbouw, en dergelijke). Men gebruikt bij het beoordelen van schoolresultaten van leerlingen geen cijfers, maar in plaats daarvan een puntensysteem. Degene die een bepaald aantal punten heeft behaald, kan doorstuderen. Van alle middelbare scholieren volgt 75% in de hoofdstad Tokyo extra vakantiecursussen en bijlessen op bijlesscholen (juku's) om door het universitaire toelatingsexamen heen te komen, volgens cijfers van het ministerie van onderwijs volgt zelfs 30% van de kinderen op de basisschool in Tokyo bijles op een commerciële en vaak dure bijlesschool. Een bekende Japanse zegswijze is dan ook: 'Bij vier uur slaap slaag je, bij vijf uur slaap zak je!' Een opvallend facet van het middelbare onderwijs is de grote aandacht voor buitenschoolse activiteiten. Na schooltijd zijn er allerlei clubs, excursies, cursussen, leerlingenvergaderingen, enzovoort.

Hoger onderwijs en universitair onderwijs in Japan

Een groot deel van de jeugd (34%) gaat naar het hoger onderwijs (bijna tweemaal zoveel als in Nederland). De eenvoudigste vorm hiervan is het zogenaamde juniorcollege; 90% van de aangemelde studenten wordt hier toegelaten en kan na twee of drie jaar een diploma krijgen in een taal, een economisch of sociaal vak. Ook kan men hier studeren voor het beroep van onderwijzer. Een andere vervolgstudie vindt plaats aan een van de 433 universiteiten. Ondanks hun grote aantal hanteren bijna alle faculteiten de gevreesde numerus clausus: 40% van de kandidaten wordt afgewezen. Hoewel reeds in 1974 een landelijk toelatingsexamen is ontworpen voor de universiteiten, gebruiken deze hun eigen toetsen. Er wordt bij de selectie vooral gelet op kwaliteit en karakter. Een universitaire studie duurt in principe vier jaar. Wie 'magister of docter' wil worden, moet nog twee tot vijf jaar verder studeren. 

Andere onderwerpen

  • De mensen die er wonen

    Het Gion Matsuri festival in Kyoto
    Japan wordt bevolkt door naar schatting 130 miljoen mensen. Circa 99% van hen behoort tot het mongolide ras en zijn daardoor sterk verwant aan de volken van het...
  • Economie

    Economische groei in Tokyo
    Voor het bouwen aan een nieuw Japan. Laat onze kracht en geest te zamen gaan om ons best te doen de produktie te bevorderen. Onze goederen te zenden aan de...
  • Klimaat en reistijd

    Herfst in Kyoto Japan
    Beste reistijd JapanJapan ligt in de noordelijke gematigde luchtstreek, dus het klimaat is over het algemeen zacht. Maar omdat de archipel ongeveer 3.000 km lang...
  • Landschap

    Mount Fuji gezien vanaf Mount  Kitadake-san (de op een na hoogste berg van Japan)
    De Japanse eilandenDe Japanse Archipel wordt gevormd door vier grote en meer dan 3.000 kleine eilanden. De vier grootste eilanden zijn van noord naar zuid:...