Izmir

Izmir, Turkije
De stad Izmir, ©Yılmaz Uğurlu

Izmir werd door Strabo de mooiste stad aller steden genoemd, maar die uitspraak is nu niet meer van toepassing. Izmir heeft een lange geschiedenis en is de enige stad aan de Turkse westkust die sinds haar stichting onafgebroken bewoond is geweest.

Uit die lange historie is echter, als gevolg van aardbevingen en een grote brand in 1922, weinig overgebleven. De moderne stad strekt zich uit rond de Izmir Körfezi, een langgerekte baai in de Egeïsche zee. In de beschutte inham kon de haven zich ten volle ontwikkelen, maar het landschappelijk schoon heeft onder de vele industrieën wel te lijden gehad. Met Istanbul en Bursa behoort Izmir tot de de belangrijkste industriële centra van Turkije. De bedrijfsvestigingen liepen niet volgens een doordacht plan; de aanleg van wegen en andere voorzieningen bleef achter. Eén van de gevolgen is dat de rook van de fabrieken en het drukke verkeer de lucht nogal vervuild.

Geschiedenis

In de 3e millennium v.C. werd Smyrna gesticht. Rond de 9e eeuw v.C. vestigden zich hier Ioniërs, waarop een grote bloeiperiode aanbrak. Na vernietiging van de stad door de koning van Sardes werd het stil rond de stad. Alexander de Grote bracht weer leven in de brouwerij en beval een nieuwe stad te bouwen op de hellingen van de Pagus-berg (waar nu het de ruïne Kadifekale staat). Smyrna vergaarde grote rijkdom en het was in de 1e eeuw v.C. dat Strabo zich liet ontvallen dat het de mooiste stad was die hij kende. Na de Romeinse machtsovername in 27 v.C. bereikte de welvaart een nieuw hoogtepunt. In de 4e eeuw werd Smyrna Byzantijns en dankzij het verval van Ephesos kon het in deze streek een leidende rol spelen.

Eind 11e eeuw veroverden de Seldsjuken de stad voor de eerste maal. Daarna wisselde de Byzantijnse en Seldsjukische heerschappij veelvuldig. In 1402 bestormden Mongoolse strijders Smyrna, vernietigden de meeste bouwwerken en vermoordden op weinig verfijnde wijze een groot deel van de bewoners. Na de aanval werd de plaats Osmaans bezit.

Gedurende de Eerste Wereldoorlog beloofden Fransen en Engelsen dat de stad Grieks zou worden, in ruil voor stellingname van Griekenland aan geallieerde zijde. De Turkse sultan stemde later met een tijdelijk afstaan van de stad in. Toen Griekse troepen landden voor inname van Smyrna kwam de nationalistische beweging onder aanvoering van Mustafa Kemal (Atatürk) echter in opstand. Zij bonden de langdurige en gruwelijke strijd met de Grieken aan, die op 30 augustus 1922 door Kemal c.s. werd gewonnen.

Bezienswaardigheden Izmir

Het stadscentrum ligt rond het Cumhuriyet Meydani, waar een stoer uitziend Atatürk-beeld de boel in de gaten houdt. Hier is ook de Pasaport Iskelesi, de aanlegplaats van de boten. Achter het plein ligt, in het verlengde van de Sehit Nevresbey Bulvari, het Kültürpark, waar ook beurzen worden gehouden. Wie even de stad wil ontvluchten kan in het park, in een van de theetuinen, bijkomen bij een kopje koffie of een samovar met thee. Ten zuiden van het Kültürpark ligt in de wijk Namazgah de Romeinse agora, die in de jaren dertig werd uitgegraven (open: van 8.30 - 17.30 u.). De bazar behoort tot het leukere deel van Izmir. Hij ligt ten westen van de agora, in de wijk Konak, aan weerszijden van de Anafartalar Caddesi. De bazar stamt uit de Osmaanse tijd, net zoals de klokkentoren die aan het einde van de straat dichtbij zee staat. De rondlopende Anafartalar Caddesi komt uit op de Fevzi Paşa Bulvari. Waar beide straten elkaar treffen staat de Mirkelam Kervansaray, met werkplaatsen van waterpijpenproducenten, koperslagers, kleden handelaren en dergelijke.

Het Kadifekale ligt aan de zuidoostrand van de stad. Een tocht hierheen is alleen de moeite waard wanneer het helder weer is, want het gaat om het uitzicht. Het mooiste moment is zonsondergang. Van het kasteel resten slechts wat stukken muur. Het Archeologisch Museum (open: dag. van 9.00 - 19.00 u.) en het naburige Etnografisch Museum bevinden zich op een heuvel ten zuiden van Konak. Het Archeologisch museum beschikt over een grote en mooie verzameling beelden, sarcofagen, zerken, aardewerk etc. Wanneer de vitrines donker zijn, moet u de bewaker vragen het licht aan te doen. Het Etnografisch Museum heeft eind 1988 haar deuren geopend.

Voorzieningen

Izmir beschikt over tal van hotels, variërend van vijfsterren-paleizen tot eenvoudiger onderkomens. De meeste restaurants staan langs de kust aan de Atatürk Caddesi, in het Kültürpark en ten noorden van het Cumhuriyet-plein. Het busstation bevindt zich in de noordoosthoek van de stad, vanwaar u het best met de taxi of dolmuşoş naar het centrum kunt gaan. Buskaartjes kunt u vlakbij het treinstation in het centrum kopen (Eylül Meydani, Basmane). Wie naar Çesme, Selçuk of Kuşadasi wil kan het beste de bus pakken in het zuidelijk deel van de wijk Konak. De trein rijdt onder andere naar Selçuk, Kuşadasi en Söke, maar de bus gaat sneller en vaker.

Omgeving

Vanuit Izmir gaan twee wegen naar het zuiden. Tot Selçuk kunt u kiezen uit de hoofdweg of de kleinere weg die langs de ruïnes van de Ionische steden Kolophon, Klaros en Notion gaat. Bij Pamucak, 10 km voor Selçuk, komt u weer op de hoofdweg. Kolophon ligt naast het dorp Degirmendere. Het was een zeer welvarende stad in de Griekse tijd, maar alleen het geoefende oog van de archeoloog zal iets van de schamele ruïnes kunnen maken. Klaros, enkele kilometers verderop, heeft meer te bieden. Er stond een tempel van Apollo, die beroemd was vanwege het orakel (4e eeuw v.C.). Door de zachte bodem is de tempel verzakt en gedeeltelijk onder water komen te staan.

Notion ligt 2 km van Klaros. Het was de haven van Kolophon. De delen van de ommuring, en fundamenten van een tempel, theater en een agora zijn nogal mager. Tenzij u bijzondere belangstelling heeft kunt u deze drie beter links laten liggen en doorgaan naar de veel indrukwekkender ruïnes van Ephesos bij Selçuk. Gümüşsuœ is een klein plaatsje aan de kust, met een mooi strand. Even ten noorden van Degirmendere, ter hoogte van Bulgurla, is de afslag naar het westen. Vanuit Gümüşsu is het mogelijk naar het mooi gelegen Doganbey te rijden. In oostelijke richting is de kustweg naar Pamucak kort geleden gereed gekomen.

Balçova is een kuuroord 10 km ten westen van Izmir. De plaats beschikt over de grootste overdekte thermische bron van Turkije. Het bronwater is 62 graden Celsius en wordt aangeraden voor hen die last hebben van ischias, klachten over urinewegen, darmstoornissen, gynaecologische of mentale problemen.

Teos

Op de weg van Izmir naar Çesme is even na Güzelbahçe de afslag naar het 26 km verderop gelegen Teos (75 km). De ruïnes liggen bij het plaatsje Sigacik, waar het aangenaam toeven is (hotels met kampeergelegenheid). De matig bewaarde ruïnes staan in en bij een olijvenboomgaard. De Dionysostempel, gewijd aan de god van de drank en het theater, een klein deel van de odeon en een deels overwoekerd theater vormen de bezienswaardigheden. Dicht bij de ruïnes is een prettig strand.

